Znalezienie cudzej rzeczy nie oznacza, że znalazca staje się automatycznie jej właścicielem. W takiej sytuacji należy postępować zgodnie z przepisami ustawy o rzeczach znalezionych oraz z odpowiednimi przepisami Kodeksu cywilnego.
Oba te akty prawne zostały znowelizowane ustawą z dnia 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy o rzeczach znalezionych oraz ustawy – Kodeks cywilny. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy, celem nowelizacji było m.in. usprawnienie i racjonalizacja obowiązków znalazców oraz organów publicznych, a także zwiększenie bezpieczeństwa obrotu prawnego i ochrony danych osobowych.
Zmianie uległy również przepisy art. 187 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego, regulujące przesłanki nabycia własności rzeczy znalezionej przez znalazcę.
Po pierwsze, w wyniku nowelizacji skróceniu uległy terminy, po upływie których rzecz znaleziona staje się własnością znalazcy, o ile dopełnił on obowiązków przewidzianych w ustawie. Obecnie następuje to, jeżeli rzecz nie została odebrana przez osobę uprawnioną w ciągu 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania do jej odbioru, a w przypadku niemożności doręczenia wezwania – w ciągu roku od dnia jej znalezienia. Dotychczas terminy te wynosiły odpowiednio rok od dnia doręczenia wezwania oraz dwa lata od dnia znalezienia rzeczy.
Obowiązki znalazcy zostały określone w ustawie o rzeczach znalezionych i obejmują m.in. obowiązek zawiadomienia właściwego podmiotu o znalezieniu rzeczy, a w określonych przypadkach także przekazania jej właściwemu staroście. Należy przy tym pamiętać, że niedopełnienie obowiązku zawiadomienia o znalezieniu rzeczy stanowi wykroczenie penalizowane w art. 125 Kodeksu wykroczeń.
Po drugie, nowelizacja wprowadza zasadę, zgodnie z którą rzeczy umożliwiające dostęp do pomieszczeń, pojazdów i innych zamykanych przedmiotów, w szczególności klucze, karty dostępu i piloty, a także dokumenty zawierające dane osobowe, po bezskutecznym upływie terminu do ich odebrania przez osobę uprawnioną stają się własnością powiatu. Tym samym wyłączono możliwość nabycia własności tych rzeczy przez znalazcę, która istniała na gruncie dotychczasowych przepisów.
Nowe regulacje mają zastosowanie wyłącznie do rzeczy znalezionych po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej. W odniesieniu do rzeczy znalezionych przed tą datą zastosowanie znajdują przepisy dotychczasowe.